Mình dạy AI làm ghost writer - nhưng không phải để viết hộ mình

Hồi mới phát hiện ra Claude, thấy Claude viết hay hơn hẳn ChatGPT, mình sướng lắm.

Mình paste một bài viết gì vào Claude rồi bảo "em viết bài này giúp anh, giọng anh nhé," kết quả thường y chang nhau:

Output đẹp. Đúng độ dài. Nhấn đúng thông điệp. Có mở bài, thân bài, kết luận. Nhưng luôn có cảm giác bài đó được viết bởi "một ông nào đó tên là Tim" - chứ không phải mình.

Thế là mình ngồi sửa từng câu. Thay từ. Đổi nhịp. Cắt đoạn. Tầm một tiếng sau thì ra được một kết quả như ý.

Mãi sau này, khi tìm hiểu thêm, mình mới nhận ra rằng mình dùng AI làm ghost writer sai cách.

Dựa vào những gì mình biết, thì ghost writer ngoài đời không ngồi xuống bịa ra giọng của bạn từ con số 0. Họ nghiền ngẫm tất cả những gì bạn đã từng viết, từng nói: bài phỏng vấn, bài post, các email dài mà bạn viết, những đoạn clip bạn từng quay ... Rồi họ dựng mội cái KHUNG, dựng lên một bộ quy luật để viết cho đúng giọng của bạn.

Sau khi tạo khung xong, lúc đó họ mới viết. Hoặc đưa cho bạn viết trước rồi họ tinh chỉnh lại.

Với ghost writer, phần dựng khung mới khó, phần tinh chỉnh là phần dễ.

Đó cũng là lý do chúng ta nhờ AI viết bài thường không ra kết quả như ý. Vì việc chúng ta kém thì chúng ta làm, việc AI kém thì lại giao cho AI.

Hầu hết người nhờ AI "viết bài đúng giọng tôi" là đang nhờ AI làm phần AI kém nhất (cái giọng, cái hồn của người viết). Đáng ra họ nên dùng AI làm phần dàn ý, phần khung, phần quy tắc.

Bạn viết nhiều bạn sẽ nhận ra chuyện đó: cái vất vả nhất của người hay viết là phần dàn ý --> khi đã ra được 1 dàn ý ưng ý thì chữ trong đầu cứ thế mà tuôn ra à.

Và phần dàn ý thì AI cực giỏi.

Mình ngồi build một skill tên là /structure-first. Nó không viết câu nào hết. Nhiệm vụ duy nhất của nó: đọc nguồn của mình, hỏi mình câu "Bài này thực ra muốn nói gì?", rồi trả ra một dàn bài gồm 6 phần:

(1) Câu chủ đề: bài này muốn người đọc tin/hiểu/làm gì khác đi cái gì

(2) Mạch của bài: bài mở ra sao, xoáy vào chỗ nào, kết thế nào

(3) Chia đoạn: mỗi đoạn sẽ về cái gì và cái đó đóng góp như thế nào cho câu chủ đề

(4) Kết nối: tại sao A trước rồi B rồi C rồi ...

(5) Bằng chứng

(6) Bài này CỐ TÌNH KHÔNG nói về cái gì

Sau khi mình duyệt dàn bài này thì AI mới được soạn bản thảo, và nhiều khi mình tự viết luôn, vì cái khó nhất đã xong rồi.

Đến đây bạn có thể nghĩ: "ÔNG DẠY AI DỐT THÌ CÓ. TÔI DẠY AI VIẾT RẤT OK."

Đồng ý. Có thể mình chưa biết dạy AI. Và mình vẫn đang tận hưởng hành trình mày mò, tìm tòi đó. Trong lúc này, đây là cách hiệu quả nhất mà mình nghĩ ra được để viết ra những bài sặc mùi ông Tuấn mà không phải mất quá nhiều vòng viết đi sửa lại.

Bởi với mình, nếu dàn bài đã đúng, thì thổi hồn vào dễ lắm. Mình làm vèo cái là xong à. Chứ cái dàn bài còn chưa đúng ý thì rất dễ đang viết giữa chừng là xóa đi viết lại.

Cấu trúc đúng + giọng tệ = bài có thể sửa. Cấu trúc sai + giọng hay = viết lại từ đầu.

Cái mình giao cho AI là việc analytical: đọc nguồn, tìm chủ đề, xây dựng lập điểm, luận cứ, luận chứng, chỉ ra những khoảng trống trong lập luận của mình.

Cái mình giữ là phán đoán, là cái hồn, cái tông giọng, cách diễn đạt,

Mình giao AI cái việc nó làm tốt hơn mình.

Mình giữ lại cái việc mình làm tốt hơn nó.

BẠN THÌ SAO?

Bạn có đang nhờ AI viết bài/proposal/brief/email dài giúp bạn không? Output có nghe như "một người nào đó" viết, không phải bạn không?

Nếu có: mời bạn thử đảo thứ tự xem. Đầu tiên paste raw material vào. Bảo AI: "Đừng viết câu nào. Đầu tiên trả ra cho tôi structural plan với 6 phần." Đợi nó dựng khung. Rồi bạn đọc plan. Rồi bạn sửa khung. Rồi bạn duyệt khung.

Sau đó mới đến chuyện viết: bạn tự viết, hoặc bảo AI viết theo plan đã duyệt.

Bạn sẽ thấy một điều thú vị: 80% công sức "viết một bài" thực ra là "biết bài này có hình dạng gì." Khi cái đó xong, đánh máy là phần nhanh nhất.

Thân,

PROMPT TẶNG BẠN — "Structure-First Draft"

Prompt này làm gì: Bạn paste raw material vào Claude (source notes, bullets, half-thoughts, transcript scraps). AI sẽ KHÔNG viết câu nào. Nó hỏi bạn 4 câu setup, rồi 1 câu khó nhất ("bài này thực ra muốn nói gì?"), sau đó trả ra structural plan 6 phần (thesis / argument movement / section jobs / connective logic / evidence placement / deliberate omissions). Bạn duyệt plan, lúc đó AI mới viết draft theo plan đã duyệt — hoặc bạn tự viết.

Khi nào nên dùng: Khi bạn phải viết một thứ dài hơn 500 chữ (newsletter, post, proposal, brief, email dài, strategy memo) và bạn có một mớ raw material nhưng chưa thấy bài này có hình dạng gì. Đặc biệt khi bạn từng draft xong một bài rồi nhận ra "cấu trúc sai, phải viết lại." Đừng dùng cho post ngắn (<500 chữ) — quá overkill.

Bạn sẽ nhận được: (1) Một bản structural plan 6 phần để bạn duyệt trước khi viết. (2) Sau khi duyệt, một full draft theo plan đã duyệt. (3) Một self-assessment ở cuối: chỗ nào lập luận yếu, claims nào cần verify, voice có drift đâu không, đoạn nào có thể cắt mà không mất argument.

Xong rồi thì sao: Đọc draft, check 3 thứ — cấu trúc có đúng plan đã duyệt không, voice có cần thêm pass riêng không (nếu cần, tách ra prompt khác làm voice), và có claim nào chưa verify không. Voice là pass riêng — đừng cố làm cả shape và voice trong cùng prompt.

AI sẽ hỏi bạn: Trước khi dựng khung, AI hỏi 4 câu một lúc một câu — format (post / newsletter / memo / brief), audience (ai sẽ đọc), độ dài target, voice anchor (giọng ai — mẫu hay guidelines). Sau đó câu khó nhất: "Bài này thực ra muốn nói gì? Không phải topic — mà là point. Người đọc sẽ tin/hiểu/làm gì khác đi sau khi đọc?" Nếu bạn không trả lời được trong một câu, AI sẽ không tiếp tục. Vague point = vague piece.

Nguồn :

@Tim Tran

Xin cám ơn bạn Tim đã có bài viết bổ ích để giúp anh và các bạn muốn tập viết content bằng Ai có thêm kiến thức

9 comments

Mình dạy AI làm ghost writer - nhưng không phải để viết hộ mình