Hôm nay (6/3/2026) tôi vừa có một buổi học tiếng Việt rất đặc biệt với một học viên người Mỹ, 26 tuổi, hiện đang sống và làm việc tại Israel. Chỉ vỏn vẹn khoảng 50 phút thôi nhưng tôi lại biết thêm rất nhiều điều thú vị về quốc gia nhỏ bé này. Ban đầu tôi hỏi bạn ấy sang Israel từ khi nào và đang làm công việc gì. Bạn ấy nói mình đang làm quản lý về quan hệ quốc tế và chương trình trao đổi sinh viên quốc tế tại một trường đại học lớn ở Israel. Đang nói chuyện thì điện thoại của bạn ấy bất ngờ báo động: chuẩn bị có tên lửa từ Iran. Bạn ấy nói phải xuống hầm trú ẩn trong vòng 3–5 phút. Bạn ấy bảo: “Hãy đợi em một phút nhé, dưới hầm trú ẩn có wifi nên em có thể kết nối lại ngay.” Khoảng một tuần nay trường học của bạn ấy đã đóng cửa. Mọi người thường xuyên phải di chuyển từ các toà nhà xuống hầm trú ẩn. Nhưng điều khiến tôi bất ngờ là bạn ấy nói người dân ở đây đã quen với việc sống chung với còi báo động và tên lửa, nên họ coi đó là điều khá “bình thường”. Hầu hết các toà nhà đều có hầm trú ẩn. Bạn ấy cũng giải thích cho tôi về hệ thống phòng thủ nổi tiếng của Israel – Iron Dome. Đây là hệ thống sử dụng radar để phát hiện tên lửa bắn tới, sau đó phóng tên lửa đánh chặn Tamir để phá huỷ chúng trên bầu trời trước khi rơi xuống đất. Bạn ấy nói nếu có khoảng 100 tên lửa được bắn đi thì chỉ khoảng 2–3 tên lửa có thể rơi xuống đất, còn lại sẽ bị phá huỷ trên không. Khi ở dưới hầm trú ẩn, bạn ấy vẫn có thể nghe rất rõ tiếng nổ và âm thanh các mảnh vỡ va chạm trên bầu trời. Khoảng 15 phút sau, bạn ấy nói mọi thứ đã an toàn và mọi người có thể quay lại toà nhà. Rồi bạn ấy quay sang hỏi tôi: “Tết vừa rồi cô đi đâu? Có vui không?” Và bạn ấy còn nói rằng bạn ấy rất nhớ bánh chưng ở Việt Nam, nhưng ở Israel không có bánh chưng. Sau đó bạn ấy kể cho tôi rất nhiều điều thú vị về Israel – những điều mà trước đây tôi chưa từng biết. Trước kia tôi nghĩ Israel có nhiều dầu mỏ giống Iran, nhưng bạn ấy nói Israel thực ra không có nhiều dầu mỏ. Tuy vậy, nền kinh tế của Israel lại khá phát triển. Bạn ấy gửi cho tôi xem hình ảnh các toà nhà ở đây, nhiều mái nhà màu be rất đặc trưng. Thời tiết ở Israel cũng khá dễ chịu, hầu như ngày nào cũng có nắng. Nhiệt độ khoảng 11–18°C, buổi tối khoảng 11°C nhưng không lạnh như Sa Pa ở Việt Nam. Biển thì rất xanh.

Hôm qua mình lại nhận được lời đề nghị nhờ tư vấn của một bạn trong cộng đồng 5M về trường hợp như thế này, thấy vấn đề phổ biến đối với rất nhiều giáo viên nên mình tóm lược lại ra đây để chia sẻ cho mọi người tham khảo nhé: Học viên của bạn ấy là một bé 5 tuổi, bố người Đức, mẹ người Việt. Bé không biết tiếng Anh, chưa biết đọc viết, nghe hiểu được một số từ tiếng Việt đơn giản nhưng gần như không chủ động nói. Khi giáo viên nói gì thì bé nhại lại y nguyên, không mở rộng, không đặt câu hỏi, thường chờ nhắc mới trả lời. Càng dạy, bạn giáo viên này càng cảm thấy sốt ruột và bất lực vì không biết làm sao để bé chịu nói. Dưới đây là câu trả lời và định hướng của mình: NHÌN NHẬN LẠI VẤN ĐỀ: BÉ KHÔNG HỀ LƯỜI Điều quan trọng đầu tiên trong những trường hợp như vậy không phải là tìm thêm hoạt động, mà là xem lại vấn đề. Phần lớn các bé như thế không lười, không kém thông minh, cũng không thiếu khả năng ngôn ngữ mà là bé đang ở trạng thái nghe thụ động, chưa có nhu cầu giao tiếp bằng tiếng Việt. Với bé, tiếng Đức mới là ngôn ngữ ưu tiên còn tiếng Việt chỉ là một ngoại ngữ gắn với cảm xúc. Khi bị hỏi nhiều, yêu cầu trả lời hoặc sửa lỗi liên tục, phản xạ tự nhiên của bé là im lặng. CHỈ RA SAI LẦM CỦA GIÁO VIÊN Bạn giáo viên này đang mắc một sai lầm điển hình là cố gắng “kéo bé nói” bằng thật nhiều câu hỏi, trong khi bé chưa có lí do để nói. Dạy trẻ con lai song ngữ không thể áp dụng cách dạy trẻ Việt Nam hay dùng cách dạy như với người lớn được. Mình đã chỉ ra cho bạn giáo viên ấy thấy được rằng do bạn ấy cứ tập trung quá sớm vào câu đúng, phát âm chuẩn hay số lượng lời nói nên lớp học mới rơi vào trạng thái căng thẳng và thiếu kết nối như vậy. CHUYỂN MỤC TIÊU TỪ “NÓI ĐÚNG” SANG “MUỐN NÓI” Mình hướng dẫn bạn ấy dùng cách tiếp cận hiệu quả hơn là thay đổi vai trò của ngôn ngữ trong lớp học. Tiếng Việt không phải là mục tiêu nữa mà là công cụ để bé được chơi, được hoạt động và được tương tác. Khi lời nói gắn liền với hành động, chuyển động và cảm xúc, trẻ sẽ tham gia tự nhiên hơn. Thay vì yêu cầu bé nói trọn câu, giáo viên chỉ cần tạo điều kiện để bé nói một từ đúng thời điểm. Chỉ cần bé nói một từ đi kèm hành động đã là một bước tiến rất lớn rồi.

Hôm nay là buổi đầu tiên mình có học sinh trial. Thực sự là… mình rất háo hức và vui. Một cảm giác khó tả – kiểu như mình đang bước những bước đầu tiên trên một con đường mới. Mình đã chuẩn bị cho buổi học khá kỹ:bắt đầu bằng một bài hát khởi động, sau đó học về số đếm. Nhưng thực tế thì khác.Bé không muốn khởi động.Và trình độ của bé cũng đã học qua số đếm rồi. Khoảnh khắc đó, mình thừa nhận là mình hơi luống cuống.Lần đầu mà… ai chẳng vậy. Nhưng rồi mình chọn dừng lại để lắng nghe.Mình hỏi phụ huynh mong muốn gì.Mình trò chuyện trực tiếp với bé. Và mình đã biết được rất nhiều điều: - Tên, tuổi, gia đình của bé - Bé đang học lớp 1 - Bé có thể nói tiếng Việt ở mức cơ bản - Phụ huynh thực ra đang muốn tìm gia sư dạy Toán và Tiếng Anh, chứ không phải dạy Tiếng Việt như mình nghĩ ban đầu - Tuy vậy, phụ huynh vẫn muốn tìm một lớp học phù hợp cho con Buổi học không hoàn hảo.Nhưng mình đã kết nối được.Mình đã hiểu đúng nhu cầu.Và mình đã giao tiếp được với bé bằng những câu nói rất đời, rất thật. Ở cuối buổi, mình chốt thử phương án:👉 học 2 buổi/tuần Chỉ có một điều mình chưa rõ:phụ huynh sẽ đăng ký lịch học vào thời điểm nào – em muốn hỏi thêm các cao nhân về bước này ạ có ai giống em không ạ???

Tôi dự định Giữ riêng điều này cho bản thân nhưng tôi nghĩ hầu hết mọi người đều cần bởi vì vậy bạn có thể xem toàn bộ chương trình của ngày hôm nay tại đây

🌱 CHIA SẺ SAU BUỔI DẠY THỬ ĐẦU TIÊN – MỘT CỘT MỐC NHỎ NHƯNG RẤT Ý NGHĨA Hôm nay tôi thực sự rất vui và biết ơn vì đã hoàn thành buổi dạy thử đầu tiên trong hành trình dạy tiếng Việt cho người nước ngoài. Điều đầu tiên mà buổi học này mang lại cho tôi, đó là phá vỡ một tư duy cũ: 👉 Muốn dạy tiếng Việt thì nhất thiết phải giỏi tiếng Anh.Thực tế là không hẳn như vậy. Khi mình hiểu cách dẫn dắt, biết cách truyền đạt và đủ dũng cảm để bắt đầu, mọi thứ trở nên khả thi hơn rất nhiều. Điều thứ hai, sau khi buổi dạy kết thúc, tôi nhận ra rằng: 👉 Nó không khó như mình từng nghĩ.Cái khó lớn nhất đôi khi không nằm ở kỹ năng, mà nằm ở nỗi sợ trước khi bắt đầu. Và điều đặc biệt nhất – cũng là điều tôi trân trọng nhất – đó là tôi đã kết nối được với học viên ngay trong buổi học đầu tiên.Sự kết nối ấy giúp học viên hào hứng hơn, tham gia tích cực hơn và thật sự chạm đến tôi khi học viên tự nguyện đánh giá 5 sao sau buổi học. Tôi chia sẻ những dòng này để gửi đến anh chị em trong cộng đồng một lời nhắn: ✨ Hãy kiên trì với hành trình dạy tiếng Việt cho người nước ngoài.Ngôn ngữ có thể học dần. Kỹ thuật có thể rèn luyện từng bước. Nhưng sự kết nối, sự chân thành và năng lượng bạn mang vào lớp học mới chính là điều tạo nên sự khác biệt. Tôi cảm thấy rất may mắn vì đã ứng dụng được khả năng kết nối của mình ngay từ buổi đầu tiên – và điều đó nhắc tôi nhớ rằng: 💛 Con người luôn kết nối với con người trước khi kết nối với kiến thức. Nếu tôi làm được, bạn cũng làm được.Chỉ cần bạn đủ dũng cảm để bắt đầu – và đủ kiên trì để đi tiếp. Biết ơn c @Quyên Doãn đã luôn đồng hành và giúp đơ em . yêu chi