HỆ THẦN KINH – NGƯỜI NHẠC TRƯỞNG THẦM LẶNG CỦA HƠI THỞ
Trong nhiều năm dài gồng mình sống, tôi từng đơn thuần nghĩ rằng hơi thở chỉ là một cơ chế sinh lý tự nhiên, cứ hít vào rồi thở ra là xong. Nhưng sau này, khi đi sâu vào hành trình học tập, nghiên cứu chuyên sâu về Yoga và giải phẫu cơ thể người, tôi mới thấu suốt một điều: Phía sau mỗi nhịp thở nông sâu của chúng ta, luôn có một “người chỉ huy tối cao” âm thầm điều phối. Đó chính là hệ thần kinh. Nếu ví cơ thể chúng ta như một dàn nhạc giao hưởng vĩ đại, thì hệ thần kinh chính là người nhạc trưởng thầm lặng đứng trên bục chỉ huy. Người nhạc trưởng ấy không chỉ điều khiển nhịp điệu của hơi thở, mà còn nắm quyền kiểm soát toàn bộ nhịp tim, huyết áp, hệ tiêu hóa, chất lượng giấc ngủ, cảm xúc và cả khả năng tự chữa lành của cơ thể. Điều thú vị là phần lớn thời gian trong đời, chúng ta không hề mảy may nhận ra sự hiện diện của người nhạc trưởng này. Nhưng hệ thần kinh lại đang thức thâu đêm suốt sáng, âm thầm quyết định cách chúng ta phản ứng và trải nghiệm cuộc sống mỗi ngày Vì sao khi lo lắng chúng ta lại thở gấp? Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao khi lo lắng, hơi thở của mình tự động ngắn lại? Vì sao khi sợ hãi, tim ta đập thình thịch trong lồng ngực? Vì sao khi tức giận, mặt ta đỏ bừng lên và khi hồi hộp, lòng bàn tay lại rịn mồ hôi? Đó tuyệt đối không phải là những sự trùng hợp ngẫu nhiên. Đó là những phản ứng sinh học chính xác được lập trình sẵn của hệ thần kinh. Từ hàng ngàn năm trước, khi tổ tiên của chúng ta còn sống trong thế giới hoang dã đầy hiểm nguy, cơ thể bắt buộc phải có một cơ chế phản ứng tức thì để sinh tồn. Khoa học gọi đó là Hệ thần kinh giao cảm – hay còn gọi là chế độ "Chiến đấu hoặc Bỏ chạy" (Fight or Flight). Mỗi khi gặp thú dữ, hệ thần kinh giao cảm lập tức kích hoạt, gửi tín hiệu khẩn cấp đến toàn bộ cơ thể: tim đập nhanh hơn để bơm máu, các khối cơ căng lên để sẵn sàng hành động, và hơi thở trở nên nhanh, nông, gấp gáp để cung cấp oxy tức thì cho các cơ bắp chạy trốn. Đây là một cơ chế phòng thủ cực kỳ thông minh của tạo hóa. Vấn đề của con người hiện đại chúng ta ngày nay là gì? Chúng ta không còn phải chạy trốn thú dữ hay đối mặt với lằn ranh sinh tử mỗi ngày nữa. Thế nhưng, hệ thần kinh của chúng ta lại không phân biệt được sự khác nhau giữa một con hổ đói ngoài thiên nhiên và một áp lực công việc, một khoản nợ đến hạn, một cuộc cãi vã gia đình, hay một tin nhắn trách móc từ người khác. Đối với người nhạc trưởng thần kinh, tất cả những căng thẳng tâm lý đó đều được dịch nghĩa là: “Nguy hiểm!”