Jun 19 • General discussion
HỆ THẦN KINH – NGƯỜI NHẠC TRƯỞNG THẦM LẶNG CỦA HƠI THỞ
Trong nhiều năm dài gồng mình sống, tôi từng đơn thuần nghĩ rằng hơi thở chỉ là một cơ chế sinh lý tự nhiên, cứ hít vào rồi thở ra là xong. Nhưng sau này, khi đi sâu vào hành trình học tập, nghiên cứu chuyên sâu về Yoga và giải phẫu cơ thể người, tôi mới thấu suốt một điều: Phía sau mỗi nhịp thở nông sâu của chúng ta, luôn có một “người chỉ huy tối cao” âm thầm điều phối. Đó chính là hệ thần kinh.
Nếu ví cơ thể chúng ta như một dàn nhạc giao hưởng vĩ đại, thì hệ thần kinh chính là người nhạc trưởng thầm lặng đứng trên bục chỉ huy. Người nhạc trưởng ấy không chỉ điều khiển nhịp điệu của hơi thở, mà còn nắm quyền kiểm soát toàn bộ nhịp tim, huyết áp, hệ tiêu hóa, chất lượng giấc ngủ, cảm xúc và cả khả năng tự chữa lành của cơ thể.
Điều thú vị là phần lớn thời gian trong đời, chúng ta không hề mảy may nhận ra sự hiện diện của người nhạc trưởng này. Nhưng hệ thần kinh lại đang thức thâu đêm suốt sáng, âm thầm quyết định cách chúng ta phản ứng và trải nghiệm cuộc sống mỗi ngày
Vì sao khi lo lắng chúng ta lại thở gấp?
Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao khi lo lắng, hơi thở của mình tự động ngắn lại? Vì sao khi sợ hãi, tim ta đập thình thịch trong lồng ngực? Vì sao khi tức giận, mặt ta đỏ bừng lên và khi hồi hộp, lòng bàn tay lại rịn mồ hôi? Đó tuyệt đối không phải là những sự trùng hợp ngẫu nhiên. Đó là những phản ứng sinh học chính xác được lập trình sẵn của hệ thần kinh.
Từ hàng ngàn năm trước, khi tổ tiên của chúng ta còn sống trong thế giới hoang dã đầy hiểm nguy, cơ thể bắt buộc phải có một cơ chế phản ứng tức thì để sinh tồn. Khoa học gọi đó là Hệ thần kinh giao cảm – hay còn gọi là chế độ "Chiến đấu hoặc Bỏ chạy" (Fight or Flight).
Mỗi khi gặp thú dữ, hệ thần kinh giao cảm lập tức kích hoạt, gửi tín hiệu khẩn cấp đến toàn bộ cơ thể: tim đập nhanh hơn để bơm máu, các khối cơ căng lên để sẵn sàng hành động, và hơi thở trở nên nhanh, nông, gấp gáp để cung cấp oxy tức thì cho các cơ bắp chạy trốn. Đây là một cơ chế phòng thủ cực kỳ thông minh của tạo hóa.
Vấn đề của con người hiện đại chúng ta ngày nay là gì? Chúng ta không còn phải chạy trốn thú dữ hay đối mặt với lằn ranh sinh tử mỗi ngày nữa. Thế nhưng, hệ thần kinh của chúng ta lại không phân biệt được sự khác nhau giữa một con hổ đói ngoài thiên nhiên và một áp lực công việc, một khoản nợ đến hạn, một cuộc cãi vã gia đình, hay một tin nhắn trách móc từ người khác. Đối với người nhạc trưởng thần kinh, tất cả những căng thẳng tâm lý đó đều được dịch nghĩa là: “Nguy hiểm!”
Và thế là, cơ thể bạn lại bị đẩy vào trạng thái báo động đỏ. Nhiều người trong chúng ta đang sống trong chế độ "Chiến đấu" này từ năm này qua năm khác mà cứ ngỡ đó là cuộc sống bình thường. Tôi cũng từng như thế, từng tin rằng việc đầu óc luôn bận rộn, lo âu, bả vai nhô cao phòng thủ, khuôn hàm siết chặt là điều hiển nhiên của một người trưởng thành. Cho đến khi người nhạc trưởng kiệt quệ, và dàn nhạc cơ thể đổ sụp.
Chiếc chìa khóa mang tên "Nghỉ ngơi và Phục hồi"
May mắn thay, tạo hóa vô cùng công bằng. Bên cạnh hệ giao cảm, cơ thể chúng ta còn sở hữu một hệ thống đối trọng tuyệt vời khác: Hệ thần kinh đối giao cảm – hay còn gọi là chế độ "Nghỉ ngơi và Phục hồi" (Rest and Digest).
Khi chúng ta may mắn bước vào trạng thái này, một kịch bản hoàn toàn khác sẽ được diễn ra: hơi thở tự động chậm lại, nhịp tim đập nhẹ nhàng và ổn định, các khối cơ bắp được thả lỏng, hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru, giấc ngủ trở nên sâu và ngon hơn. Đây chính là khoảng không gian thiêng liêng duy nhất mà cơ thể có thể tự chữa lành, sửa chữa các tế bào tổn thương và tái tạo lại nguồn năng lượng đã mất.
Thế nhưng, bi kịch của số đông hiện nay là cơ thể được nằm nghỉ nhưng hệ thần kinh chưa một giây buông xuống. Đặt lưng xuống giường nhưng đầu óc vẫn chạy đua, đi ngủ nhưng tâm trí vẫn làm việc. Đó là lý do vì sao bạn ngủ đủ 8 tiếng, thức dậy vẫn thấy mệt mỏi rã rời, vì hệ thần kinh đối giao cảm của bạn chưa từng được kích hoạt.
Hơi thở: Nhịp cầu lay động người nhạc trưởng
Điều khiến tôi yêu và say mê hơi thở chính là ở nút thắt này.
Hơi thở là hoạt động sinh lý duy nhất trên cơ thể vừa vận hành tự động, lại vừa có thể điều khiển được bằng ý thức.
Bạn không thể dùng lý trí để ra lệnh cho tim mình: "Hãy đập chậm lại đi!", bạn cũng không thể bảo dạ dày: "Hãy tiêu hóa tốt hơn đi!". Những cơ quan đó vận hành tự động, chúng ta chịu chết không can thiệp được. Nhưng, bạn hoàn toàn có thể chủ động điều khiển hơi thở của mình.
Trong giải phẫu y khoa, có một sợi dây thần kinh lớn chạy từ não bộ đi qua các cơ quan ngực, bụng được gọi là dây thần kinh phế vị (dây thần kinh số X). Sợi dây này chính là chiếc công tắc kích hoạt chế độ nghỉ ngơi. Và điều kỳ diệu là, nhịp điệu của hơi thở lại có khả năng tác động trực tiếp lên sợi dây thần kinh này.
Khi bạn dừng lại, bắt đầu quan sát và chủ động thở chậm lại một chút, kéo dài hơi thở ra nhẹ nhàng, thông qua dây thần kinh phế vị, bạn đang gửi một tín hiệu tối cao đến người nhạc trưởng thần kinh rằng: “Mọi thứ xung quanh đã an toàn rồi. Có thể buông vũ khí xuống được rồi.”
Ngay lập tức, người nhạc trưởng sẽ đổi nhịp gậy chỉ huy. Hệ giao cảm tắt đi, hệ đối giao cảm bật lên. Và rồi, một phép màu sinh học xảy ra: đôi vai bạn tự động mềm xuống, các cơ trên khuôn mặt giãn ra, nhịp tim ổn định và tâm trí lộng gió lo âu bỗng chốc dịu hiền trở lại.
Trong hành trình chia sẻ của mình, tôi luôn bắt đầu bằng hơi thở. Không phải vì hơi thở có một phép thuật huyền bí nào cả, mà bởi vì về mặt khoa học giải phẫu, hơi thở chính là cánh cửa, là nhịp cầu đơn giản và nhanh nhất để chúng ta bước vào vỗ về hệ thần kinh đang tổn thương của mình.
Con người hiện đại ngày nay thực ra không cần thêm những lời khuyên phải cố gắng, nỗ lực hơn nữa. Điều họ cần là sự nghỉ ngơi thực sự. Họ không cần thêm áp lực, họ cần cảm giác an toàn. Họ không cần những phương pháp tu tập phức tạp, xa xôi, họ chỉ cần một khoảng dừng, một hơi thở chậm, một giây phút hiện diện để quay về ôm ấp chính mình.
Bởi vì chỉ khi hệ thần kinh cảm thấy thực sự an toàn, cơ thể mới có thể bắt đầu quá trình tự chữa lành. Và hành trình tái sinh ấy, hóa ra lại bắt đầu bằng một điều vô cùng giản dị: Một hơi thở có ý thức.
0
0 comments
HỆ THẦN KINH – NGƯỜI NHẠC TRƯỞNG THẦM LẶNG CỦA HƠI THỞ
powered by
skool.com/money-mastery-2216
Chương trình huấn luyện đầu tư chuyên sâu, giúp bạn xây dựng lộ trình rõ ràng, nắm vững kiến thức vĩ mô - chiến lược - chu kỳ tài sản.
Suggested communities
Powered by