Bố mẹ đang nuôi một đứa trẻ "tự do" hay một đứa trẻ "ích kỷ"?
Ranh giới giữa "tự do" và "bỏ mặc" mỏng hơn mình tưởng rất nhiều. Mình làm nhà hàng thấy nhiều gia đình cho em bé đi ăn mà chính bố mẹ cũng không hiểu sự khác nhau giữa "tự do" và "bỏ mặc". Bỏ mặc con nghịch giấy ăn rồi vứt bừa bãi. Bỏ mặc con la hét, nô đùa. Bỏ mặc con chạy từ phòng này sang phòng khác, từ tầng này sang tầng khác. "Bỏ mặc" không phải là không quan tâm. Bỏ mặc là để con muốn gì làm nấy không cần biết hành động đó ảnh hưởng đến ai. Nghe thì có vẻ thoải mái, nhưng thực ra đó là đang nuôi lớn cái ích kỷ trong con. Còn "tự do" thật sự thì khác. Tự do đi kèm với trách nhiệm. Con được làm nhưng không được làm phiền người khác. Con được chọn nhưng phải tự chịu hậu quả của lựa chọn đó. Điều phân biệt con người với động vật không phải là cảm xúc vì động vật cũng có. Mà là cái bước dừng lại ở giữa: mình có nên làm điều này không? Đó là lương tâm. Và ý chí là thứ giúp con người hành động theo lương tâm, thay vì chỉ theo bản năng. Nếu từ nhỏ con không được học cái bước dừng lại đó thì khi lớn lên, bản năng mặc định sẽ chiến thắng. Với Pal, gia đình mình đang cố giữ ranh giới này. Pal được tự do nghịch bẩn, được tự do ăn theo khẩu vị, được la hét, chạy nhảy, đập phá trong "giới hạn" an toàn. Nhưng có một nguyên tắc không thay đổi: "Không làm ảnh hưởng đến người khác." Mỗi bữa ăn, Pal có 45 phút. Mải chơi không ăn hết giờ, cả nhà dừng. Không năn nỉ, bố mẹ không chờ thêm. Pal hiểu điều đó sau vài lần — dù con chưa hiểu 45 phút là bao lâu nhưng con biết là có giới hạn. Ở nhà con muốn la hét bao nhiêu thì tùy. Nhưng ra nhà hàng, ra nơi công cộng, con biết ở đó có người khác. La hét ở đó là làm phiền, không phải tự do. Ý chí không tự nhiên mà có. Nó được luyện từ những lần nhỏ — những lần con muốn mà không được, và phải tự xử lý cảm xúc đó. Đó là thứ mình muốn Pal có. Không phải sự ngoan ngoãn mà là khả năng tự kiểm soát bản thân. Nếu bố mẹ không nuôi dạy con theo phương châm đúng đắn thì sẽ không dạy con có được ý chí mạnh mẽ này. Cách dạy con cứ ích kỷ, làm theo bản năng sẽ ngấm vào bản chất của con — khi đứa trẻ đó lên tiểu học, cha mẹ có nhận ra sai lầm và muốn sửa chữa thì cũng đã muộn.