Điều gì quan trọng hơn cả việc có lòng tốt?

Một trong những phẩm chất tốt đẹp nhất được xã hội ca ngợi là Lòng tốt. Có lẽ sự bắt đầu của nó là do trong tự nhiên, loài người là sinh vật với khả năng sinh học thua kém xa các loài ăn thịt khác, nên đã tự hình thành những quy tắc nền tảng giúp sinh tồn và phát triển xã hội.

Lòng tốt, nếu xét theo lăng kính kinh tế và hành vi, thì nó là nguyên tắc rất quan trọng để duy trì sự kết nối xã hội cũng như tạo tiền đề để nhận sự giúp đỡ từ các cá thể khác. Giống như tôi giúp anh lần này, vì tôi tin lần tới anh sẽ giúp tôi.

Thế nên ai cũng muốn làm người tốt, hoặc ít nhất trông có vẻ là người tốt.

Nhưng có ý tốt, không có nghĩa là bạn đang làm điều tốt. Bởi vì ý định là chuyện xảy ra trong đầu bạn, còn tác động của nó thế nào mới là chuyện xảy ra trong đời người kia.

Bạn có thể mang tới cho một người cả một trời thiện chí, rồi để lại trên vai họ một gánh nặng họ chưa từng yêu cầu. Bạn giúp họ một việc họ không nhờ, sắp xếp giùm họ một thứ họ muốn tự làm, khuyên họ một điều họ đã cân nhắc kỹ và quyết định khác với lời khuyên.

Trong lòng bạn, tất cả sự giúp đỡ đều xuất phát từ tình thương. Nhưng cái người kia thật sự nhận được có khi lại là sự phiền hà, là cảm giác bị xếp đặt vào một chỗ mình không chọn, là việc phải gồng lên đỡ một món quà mình không cần.

Như tục ngữ xưa có câu: Của biếu là của lo, của cho là của nợ.

Theo quan điểm cá nhân của mình, lòng tốt nếu chỉ dừng lại ở mức có ý định tốt là đủ, thì cũng tương tự như câu nói trên. Bởi vì người được giúp đỡ, sẽ phải sống với cái tác động của sự giúp đỡ đó. Và đôi khi, nó để lại hậu quả để họ phải tốn thêm công dọn dẹp.

Hãy tưởng tượng khi bạn thấy slide thuyết trình đồng nghiệp chưa đẹp, chủ động vào sửa, và lỡ xóa mất những keyword quan trọng người kia cần thấy, để nhớ nói ra khi đứng trước slide. Họ biết bạn có ý tốt, nên cũng không nỡ buông lời trách móc, chỉ lặng lẽ từ chối lần sau.

Để rồi nghiêm trọng hơn, khi một người từ chối một sự giúp đỡ mình không cần, thì lại bị gọi là vô ơn.

Mình gặp chuyện này nhiều lần. Có người nhất định giúp mình một việc mình không nhờ, và khi mình cảm ơn rồi từ chối, họ nhìn mình như một kẻ không biết điều. Với họ, đó là một ý định tốt vừa bị chối từ. Còn cái phiền mà việc tốt đó có thể gây ra cho mình, thì họ không thấy, vì người phải gánh nó là mình chứ đâu phải họ.

Ai mà lại đi từ chối lòng tốt của người khác cơ chứ?

Chỉ có thể là người vô ơn.

Nếu bạn cũng nghĩ như trên, thì lòng tốt của bạn chưa đủ sự lành mạnh. Bởi vì khi bạn nghĩ người ta vô ơn, tức bạn ngầm xem sự giúp đỡ là một cuộc trao đổi. Tôi phải giúp bạn, để bạn trả ơn, nếu bạn không cho tôi giúp, hoặc giúp xong không trả ơn, bạn là đồ vô ơn.

Nói như vậy không phải là để đánh giá thấp sự giúp đỡ với ý định tốt. Đó là một phẩm chất đáng quý, và nó chỉ cần thêm một chút sự cân nhắc để mọi thứ tốt đẹp hơn.

Một lòng tốt lành mạnh, nên bắt đầu bằng việc hỏi xem đối phương có cần sự giúp đỡ, và cho phép người ta được quyền từ chối lòng tốt của mình. Bạn cho đi rồi không cần trả lại, người ta nhận cũng được mà từ chối cũng không sao, thì đó là lòng tốt lành mạnh thật sự.

Còn nếu bị từ chối mà bạn thấy tự ái, thấy sự quan tâm của mình bị gạt đi, và bắt đầu muốn nhắc cho người ta nhớ mình đã tốt thế nào, thì thứ bạn cho từ đầu đã có những điều kiện gắn kèm.

Đừng tự tạo ra sổ ghi nợ cho lòng tốt của bạn, và cân nhắc sự giúp đỡ không chỉ dừng ở ý định, mà còn ở tác động nó tạo ra cho đối phương.

Vì có ý tốt là phần của bạn, còn có thật sự tốt với người hay không, là phần của người ta

1 comment

Điều gì quan trọng hơn cả việc có lòng tốt?