Сайн уу хайруудаа🤍
Монгол айлын голомт бол хүний амьдралын хамгийн нандин төв. Тэнд хань ижлийн инээд үлдэнэ. Үр хүүхдийн анхны дурсамж бий болно. Ээжийн цайны үнэр, аавын бараа, ахмадын сургааль, гэрийн дулаан, хүний сэтгэлд насан турш мартагддаггүй тэр бүх зүйл тэнд шингэж үлддэг. Хүн хорвоогийн хаана ч явсан нэг л өдөр сэтгэл нь төрсөн гэрийнхээ дулаан руу буцаж очдог нь учиртай. Гал голомтоо ариун авч явна гэдэг гэрийнхээ дотор буй хүмүүсийн сэтгэлийг эвдэлгүй авч явахыг хэлдэг байсан болов уу. Ханийхаа нэр төрийг хамгаалах, үр хүүхдийнхээ өмнө муу үг үлдээхгүй байх, гэрийн босгыг хов жив, хэрүүл, хорсолд эзлүүлэхгүй байх, ахмадынхаа ерөөлийг хүндэтгэж, үрийнхээ ирээдүйд зөв үлгэр үлдээх. Айлын хийморь эд хөрөнгийн их багаас илүү хүмүүс нь нэгнийгээ яаж авч явдгаас бүтдэг юм шиг.
Нэг гэрт хамтдаа амьдран, нэгнээ хайрлаж байж болно. Гэхдээ хүндлэлгүй бол тэр хайр удаан тэсэхэд хэцүү. Хайр бол сэтгэл хөдөлж, санаж, тэмүүлж, тэврэхийг хүсдэг мэдрэмж буй. Харин хүндлэл гэдэг хайртай хүнийхээ дэргэд өөрийнхөөрөө байх эрхийг нь хэвээр үлдээж чаддаг ухаан юм. Түүнийг өөрийн бодолд тааруулах гэж эвдэхгүй, өөрийн хэмжүүрээр хэмжиж багасгахгүй, амьдралыг нь хянах гэж оролдохгүй. Харин тэр хүний бодол, хүсэл, мөрөөдөл, дотоод ертөнцөд өөрийн гэсэн орон зай байдгийг хүлээн зөвшөөрнө. Хайртай хүнээ өөртөө ойр байлгахын тулд барих биш, өөрийнхөөрөө байхад нь хүртэл сэтгэл амар дэргэд нь үлдэж чадна гэдэг нь их ухаан.
Хүндлэл байгаа газар хоёр хүн нэг нэгнийгээ засаж янзлах зүйл мэт хардаггүй. Харин нэгэн насны замд зэрэгцэн яваа тусдаа хоёр ертөнц гэж хардаг. Нэгнийхээ шийдвэрийг сонсоно, бодлыг нь үл тоомсорлохгүй, хөдөлмөрийг нь “угаасаа хийх ёстой” гэж өөдгүй загнахгүй. Хүний дэргэд олон жил амьдарлаа гээд түүний үнэ цэнийг таньж дуусчихсан мэт аашлахгүй. Хань гэдэг танил болсон хүн биш, он жил бүр өөрчлөгдөж байгаа амьд хүн учраас дахин дахин таньж, дахин дахин сонсож явах хэрэгтэй болдог. Хайр заримдаа догдлолтой, заримдаа дөлгөөн байна. Харин хүндлэл тэр хоёрын хоорондох зайг хамгаалж байдаг. Хүн нэгнийгээ эзэмшиж биш, үнэ цэнтэйд тооцож хамт амьдардаг болдог. “Чи миний хүн” гэдэг үг хүртэл “чи надад харьяалагдана” гэсэн утгагүй, “чиний амьдрал миний сэтгэлд нандин” гэсэн утгатай болдог.
Магадгүй эхнэр нөхрийн хамгийн гүн холбоо эндээс эхэлдэг байх. Нэгнийхээ амьдралд хэт орж эзэмшихгүй мөртлөө хол хөндий ч болохгүй, өөрийнхөөрөө байх эрхийг нь үлдээх атлаа ганцаардуулахгүй, дэргэд нь байхдаа амьсгалах орон зай нь болж чаддаг тэр нарийн хэмжээ. Хайр хүнийг ойртуулдаг бол хүндлэл тэр ойр байдлыг удаан амьдруулдаг. Тиймээс эхнэр нөхрийн холбоонд хайр ганцаараа хангалтгүй. Хайр дээр хүндлэл, хүндлэл дээр итгэл, итгэл дээр хариуцлага тогтож байж гэр бүлийн амьдрал бөх болдог. Нэг нь байнга буулт хийж, нөгөө нь байнга шархлуулдаг бол тэр гэрийн гаднах хана бүтэн байсан ч доторх голомт аль хэдийн хөрч эхэлсэн байдаг.
Монгол ухаанд сайн хань гэдэг жаргалтай үед хамт инээх хүнээс илүү амьдрал хүндэрсэн үед хажууд үлдэж чаддаг хүнийг хэлдэг байсан болов уу. Чамайг алдахад доромжлохгүй, олоход атаархахгүй, унахад түлхэхгүй, босоход чинь баярлаж чаддаг хүн. Чиний сайныг мэддэг шиг мууг чинь ч мэднэ. Гэхдээ мууг чинь бусдад ярьж нэрийг чинь унагаахгүй. Хоёулхнаа үлдэхдээ үнэнийг хэлж, олны өмнө нэр төрийг чинь хамгаална. Сайн хань гэдэг нөмөр. Гэхдээ бүх зовлонг чинь өмнөөс үүрэх хүн биш. Харин зовлон ирэхэд ганцааранг чинь үлдээхгүй хүн. Чи эргэлзэхэд бодлыг чинь цэгцэлж, ядарсан үед амрааж, зориг мохоход хүч өгч, буруу алхахад чинь дагаж буруудахгүйгээр зөөлөн татаж чаддаг хүн. Эмэгтэй хүн нөхрийнхөө амьдралын нарийн өнгийг анзаарч, үг хэлэх цагийг нь мэдэрч чаддаг байвал тэр айлын их түшиг. Эр хүн эхнэрийнхээ сэтгэлийг хамгаалж, хийсэн хөдөлмөрийг нь анзаарч, мөрөөдлийг нь жижигрүүлэхгүй авч явж чадвал тэр ч бас айлын нуруу. Хоёр хүн ингэж нэгнийхээ хүчийг нэмдэг болохоос нэгнийгээ багасгаж байж өөрөө томордоггүй.
Хань ижлийн сайхан харилцаа гэрийн уур амьсгалаас мэдэгддэг. Хүн хаалгаар ороод сэтгэл нь амардаг. Үгээ болгоомжлон таах шаардлагагүй. Алдаа гаргалаа гээд хүнийхээ үнэ цэнийг бүхэлд нь алдахгүй гэдгээ мэддэг. Амжилтаа ярьж болно. Айдсаа ч хэлж болно. Ядарснаа нуух шаардлагагүй. Ийм газар л хүн гэртээ ирлээ гэж мэдэрдэг байх. Үр хүүхэд ч энэ бүхнийг чимээгүй харж өсдөг. Аав нь ээжтэй нь хэрхэн ярьж байгаагаас охин хайр ямар байдгийг сурна. Ээж нь аавынх нь нэрийг хэрхэн авч явдгаас хүү хүндлэл ямар байдгийг ойлгоно. Хүүхэд гэр бүлийн тухай хамгийн том хичээлээ номноос бус, өдөр бүр харж байгаа хоёр хүний харилцаанаас авдаг. Гал голомтоо ариун авч явна гэдэг тийм л зүйл. Нэгнийхээ сэтгэлд хор үлдээхгүй байх. Нэгнийхээ хийморийг үгээрээ мохоохгүй байх. Үр хүүхдийнхээ дэргэд хүний мөсөө алдахгүй байх. Эцэг эхийнхээ нэрийг хүндэтгэх. Өвөг дээдсийнхээ үлдээсэн сайн ёсыг үргэлжлүүлэх. Гэрийнхээ босгыг орж ирэх болгонд хүн амардаг газар хэвээр нь авч явах. Өвөг дээдсээ хүндэтгэх ч орно.
Хорвоогийн урт замд эд хөрөнгө нэмэгдэж, багасна. Гэр орон солигдоно. Залуу нас өнгөрнө. Харин нэг хүний дэргэд хэдэн арван жил сэтгэл амар амьдарсан дурсамж, үр хүүхдэдээ үлдээсэн дулаан орчин, нэгнийхээ нэр төрийг бүтэн авч гарсан амьдрал л үлддэг. Тиймээс сайн ханьтай учирна гэдэг аз. Харин сайн хань байж чадна гэдэг ухаан. Нэгнийгээ хайрла. Нэгнийгээ хүндэл. Нэгнийхээ нэрийг эзгүйд нь хамгаал. Ядарсан үед нь нөмөрлө. Амжилтад нь чин сэтгэлээсээ баярла. Алдахад нь үнэнийг хэл. Гомдсон үедээ ч хүн чанараа бүү алд. Ингэж авч явсан айлын гал өндөр дүрэлзэх албагүй. Нам гүмхэн асаж байсан ч дулаан нь үе дамжин үлддэг. Тэр дулааныг л монгол хүн гал голомт гэж нэрлэсэн болов уу. 🤍
19
7 comments
Nomin Saikhan
8
Сайн уу хайруудаа🤍
powered by
Дотоод оршихуйн гайхамшиг
skool.com/dotood-orshihuin-gaihamshig-1050
🧘‍♀️✨ ДОТООД ОРШИХУЙН ГАЙХАМШИГ НИЙГЭМЛЭГТ ТАВТАЙ МОРИЛ ✨🧘‍♂️
Манай “ Дотоод оршихуйн гайхамшиг” нь Монголын №1 Сүнслэг хөгжлийн нийгэмлэг
Build your own community
Bring people together around your passion and get paid.
Powered by