Những cái tát và bài học về tự do
Tôi nhớ những cái tát. Không phải một, không phải hai, mà là một chuỗi dài những cái tát xuyên suốt tuổi thơ và cả những năm tháng thiếu niên, cho đến tận ngoài hai mươi tuổi. Cha tôi – một người đàn ông có học thức, có sách vở, có chữ nghĩa – nhưng không có kỹ năng sống. Ông đọc nhiều, biết nhiều, nói nhiều về đạo lý, về lẽ phải, về những điều cao xa. Nhưng khi đối diện với một đứa con không vâng lời, với những bất an trong lòng, với những áp lực của cuộc đời, ông chỉ biết dùng bàn tay của mình. Bàn tay ấy từng cầm bút viết những dòng chữ đẹp. Bàn tay ấy từng lật từng trang sách dày cộp. Bàn tay ấy cũng từng vuốt ve tôi những ngày còn rất nhỏ – những ngày tôi chưa biết thế nào là sợ hãi. Rồi một ngày, bàn tay ấy trở thành vũ khí. Những cái tát nảy đom đóm mắt, không phải vì tôi làm gì quá lớn lao, mà vì tôi không làm theo những gì ông cho là đúng, là phải, là cần thiết cho một đứa con ngoan. Tôi lớn lên trong nỗi sợ. Nỗi sợ không phải từ thế giới bên ngoài, mà từ chính ngôi nhà của mình. Nỗi sợ hiện diện trong từng bữa cơm, trong từng khoảnh khắc cha bước vào phòng, trong từng tiếng thở dài trước khi cơn giận ập đến. Tôi học cách im lặng. Tôi học cách cúi đầu. Tôi học cách đọc sắc thái trên gương mặt ông như đọc bản đồ tránh bão. Nhưng tôi chưa bao giờ học được cách sống. Cho đến một ngày, tôi rời nhà. Không phải sau một trận cãi vã lớn. Không phải sau một cái tát đau nhất. Mà là sau một buổi chiều bình thường, khi ông vừa đóng sách lại và nhìn tôi bằng ánh mắt mà tôi đã quá quen thuộc – ánh mắt của người sắp mất kiểm soát. Tôi không đợi cái tát. Tôi lặng lẽ xoay người, thu dọn vài thứ, và bước ra khỏi cánh cửa mà không nói một lời nào. Tôi đi trong im lặng. Không lời trách, không lời từ biệt, không lời giải thích. Tôi mang theo nỗi đau hai mươi năm như mang theo một cái bóng không thể rũ bỏ. Những năm tháng đầu tiên sau khi rời nhà, tôi sống như một cái cây bị cắt rễ. Tôi có tự do, nhưng không biết làm gì với nó. Tôi không còn ai để sợ, nhưng cũng không còn ai để trông đợi. Tôi sống trong căn phòng trọ nhỏ, đi làm những công việc tạm bợ, và dành phần lớn thời gian để ngồi một mình, nhìn ra cửa sổ, tự hỏi: "Mình là ai khi không còn là đứa con của cha?"