Profesyonel Öğrenciler Kulübüne Hoş Geldiniz...

Babam ve Oğlum videonuzda o kadar önemli konuları, o kadar kolay anlaşılır ve çarpıcı şekilde anlatmışsınız ki, burada size teşekkür etmek istedim. Hem oğluma hem de babama izlettim.

Bazen gün biter ama bazı işler bizimle birlikte eve gelir. Masanın üzerinde değil; zihnimizin içinde… “Şunu da yapacaktım.” “Bunu yarına bıraktım.” “Onu unutmamam lazım…” Psikolog E. J. Masicampo ve Roy Baumeister’ın 2011’de yayımlanan çalışmalarında ilginç bir sonuç görüldü: Tamamlanmamış hedefler, kişi başka bir işle uğraşırken bile zihne girerek dikkatini bölebiliyor. Fakat katılımcılar yarım kalan işleri için ne zaman ve nasıl devam edeceklerine ilişkin somut bir plan yaptıklarında, bu zihinsel müdahale belirgin biçimde azalmış. Belki de zihnimiz her işi bugün bitirmemizi istemiyor. Bazen yalnızca şunu bilmek istiyor: “Peki, bununla ne zaman ilgileneceğim?” Bu akşam zihninde dolaşan yarım bir işi düşün. Onu tamamlamaya çalışma. Sadece bir sonraki adımı ve ne zaman yapacağını bir cümleyle yaz. “Yarın 11.00’de dosyayı açıp ilk sayfayı düzenleyeceğim.”, gibi… Bazen günü kapatmak, her şeyi bitirmek değil; yarım kalan şeye bir yer ve zaman vermektir.

“Daha çok kitap okuyacağım.” “Spora başlayacağım.” “Bu projeyi artık bitireceğim.” Bunların hepsi iyi niyetli hedefler. Ama bir şeyi istemekle, onu gerçekten yapmak arasında bir boşluk bulunur. Psikolog Peter Gollwitzer’in üzerinde çalıştığı uygulama niyeti yaklaşımı, bu boşluğu küçültmek için oldukça basit bir yöntem öneriyor: Hedefini yalnızca “Ne yapacağım?” diye değil, “Ne zaman ve hangi durumda yapacağım?” diye belirle. Örneğin: “Bu hafta kitap okuyacağım” yerine, “Bu akşam kahvemi içtikten sonra 20 dakika kitap okuyacağım.” Araştırmalar, bu tür “Eğer X olursa, Y yapacağım” planlarının özellikle gerçekten önem verdiğimiz hedefleri davranışa dönüştürmeyi kolaylaştırabildiğini gösteriyor. Bugün kendine büyük bir söz vermek yerine küçük bir deney yap: Uzun zamandır yapmak istediğin bir şeyi seç ve ona net bir zaman ya da durum bağla.

Bugün cuma. Birçoğumuz ertelediğimiz bir işi şimdiden sessizce "pazartesi"ye bıraktık bile. Bu bir tesadüf değil. Wharton'dan Hengchen Dai, Katherine Milkman ve Jason Riis, insanların hedeflerine yönelik davranışlarının zamanın belirli eşiklerinde arttığını gösterdi. "Diyet" kelimesi Google'da en çok haftanın, ayın ve yılın başında aranıyordu. Spor salonuna gidenlerin sayısı da benzer biçimde yeni dönemlerin başında ve doğum günlerinden sonra artıyordu. Araştırmacılar bu duruma "yeni başlangıç etkisi" adını verdi. Açıklamaları şöyle: Takvimdeki bu işaretler zihnimizde bir çizgi çekiyor. Çizgiden önceki aksaklıklar "eski ben"e ait sayılıyor, çizgiden sonrası ise temiz bir sayfa gibi görünüyor. Asıl ilginç kısım sonraki çalışmada ortaya çıktı. Aynı gün, "mart ayının üçüncü perşembesi" yerine "baharın ilk günü" diye tanıtıldığında insanlar bir hedefe başlamaya daha istekli oldu. Demek ki yeni başlangıçlar takvimin kendisinde değil, o güne yüklediğimiz anlamda. Pazartesiyi beklemek bazen işe yarar. Ama o çizgiyi bugün çekmek de mümkün. Bugün için küçük bir deneme yapalım: Ertelediğin işe, bugünü "ilk gün" sayarak yalnızca beş dakika ayır. Bugünü, neyin ilk günü olarak adlandırmak isterdin?