İstanbul’da 13.075 bina, yüksek gerilim hattının eksenine 25 metreden daha yakın. İstanbul, Ankara ve İzmir’i besleyen 380 ve 154 kV iletim hatlarını OpenStreetMap’ten çıkardım. Animasyonda enerji il sınırının dışından giriyor, ağ boyunca akıyor ve trafo merkezlerine ulaşıyor. Sonra şu soruyu sordum: bu tellerin hemen dibinde kaç bina var? Nasıl yaptım? Hatları bir ağ olarak kurdum ve enerjinin il dışından içeriye akışını hat boyu üzerinden hesapladım (Dijkstra). Ardından her binanın taban alanının en yakın havai hat eksenine mesafesini ölçüp iki banda ayırdım: 0–25 m ve 25–50 m. Ne çıktı? İstanbul’da 13.075 bina hattın eksenine 25 m’den yakın; bunların 5.530'u 380 kV hatların yanında. Yakın planda Sultanbeyli: üç paralel 380 kV hattın iki yanı boyunca dizilmiş binalar. İzmir’de 3.832 bina 25 m bandında; en yoğun kesit Karabağlar’da. Ankara’nın ağı en uzun ağ (yaklaşık 3.200 km), ama 25 m bandında yalnızca 764 bina var. Hatlar büyük ölçüde kent dışından dolaşıyor. ⚠️ Bu bir yönetmelik ihlali tespiti değil. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, salınan iletken ile bina arasında 154 kV için en az 4 m, 380 kV için en az 5 m yatay mesafe istiyor. Bunu ölçmek için hattın ve binanın konumu santimetre hassasiyetinde bilinmeli; OSM bu hassasiyette değil. Hat uzunluklarında paralel hatlar ayrı sayıldı, gerilimi yazılmamış hatlar 154 kV kabul edildi. Yer altı kabloları ve dağıtım hatları (34,5 kV) analize dahil değil. 📊 Veri: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL), Geofabrik · İl sınırı: geoBoundaries 🛠️ Araçlar: Python (pyosmium, geopandas, networkx, PIL, ffmpeg) 🌐 CRS: TUREF/TM30 (İstanbul, EPSG:5254), TM33 (Ankara, EPSG:5255), TM27 (İzmir, EPSG:5253) Yaşadığınız yerden bir yüksek gerilim hattı görünüyor mu? Sizce hatların yanına yapılaşmaya izin verilmeli mi, yoksa hatlar mı yer altına alınmalı? 👇 #30DayMapChallenge #GIS #CBS #Python #OpenStreetMap #Enerji #KentselPlanlama #İstanbul #Ankara #İzmir #DataViz

İstanbul, Ankara ve İzmir’in sesi kaç desibel? 🎧 Kentlerin resmî gürültü haritaları var ama açık veri olarak indirilemiyor. Ben de kendi tahminimi yaptım: haritayı tamamen sessiz başlattım, sonra yolları ve rayları katman katman “açtım”. Nasıl yaptım? Her yol ve ray sınıfına 10 metrede tipik bir ses seviyesi verdim (otoyol 78 dB, ara sokak 52 dB gibi). Hatları 5 metrelik nokta kaynaklara böldüm. Sesi mesafeye ve havada/zeminde sönümlenmeye göre 25 m’lik ızgaraya yaydım ve tüm kaynakların enerjisini topladım. Tünellerdeki hatları (Marmaray, Avrasya Tüneli…) yüzeye ses vermediği için çıkardım. Son olarak her binanın bulunduğu noktadaki değeri okudum. Ne çıktı? Haritadaki binaların İstanbul’da %10'u, İzmir’de %9'u, Ankara’da %5'i 65 dB ve üstünde kalıyor. 55 dB eşiğinde tablo değişiyor: İzmir’de %82, İstanbul’da %81, Ankara’da %63. Ankara’nın geniş blokları ve yeşil boşlukları burada fark yaratıyor. 65 dB üstündeki binaların çoğunda baskın ses otoyoldan değil ana arterlerden geliyor (İstanbul %64, Ankara %65, İzmir %52). Otoyol daha gürültülü ama binalar ana caddelerin hemen kenarında. ⚠️ Bu bir ölçüm değil, bir tahmin. Trafik hacmi bilinmiyor, binaların sesi kesmesi yalnızca genel bir sönümle temsil ediliyor. Kaynak seviyeleri varsayım. Sonuçları kesin değer olarak değil, şehirleri karşılaştırmak için okumak gerek. Referans olarak: DSÖ yol trafiği için 53 dB Lden altını öneriyor; AB’nin raporlama eşiği 55 dB. 📊 Veri: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL), Geofabrik · İl sınırı: geoBoundaries 🛠️ Araçlar: Python (pyosmium, geopandas, scipy, PIL, ffmpeg) 🌐 CRS: TUREF/TM30 (İstanbul, EPSG:5254), TM33 (Ankara, EPSG:5255), TM27 (İzmir, EPSG:5253) · 25 m ızgara Sizin sokağınız hangi renkte? Gece uyurken sizi en çok rahatsız eden ses ne? 👇 #30DayMapChallenge #GIS #CBS #Python #OpenStreetMap #Gürültü #KentselPlanlama #İstanbul #Ankara #İzmir #DataViz

Bugünün kuralı: haritayı baştan sona yapay zekâ yapacak. Ben de aynı prompt'u üç modele verdim: ChatGPT, Gemini ve Claude. Soru basitti: "Ankara'da öğrenci yurtlarından üniversite kampüslerine yürüyerek kaç dakikada ulaşılıyor?" Prompt'un tamamı ilk sayfada 👉 🔸 ChatGPT: Isı haritası, ikonlar, güçlü bir infografik. Ama 30 dakikalık yürüme alanı haritadaki ölçeğe göre 4–5 km'ye yayılıyor; yürüyerek 30 dakikada yaklaşık 2,4 km gidilir. 🔸 Gemini: İlk denemede "Dil modeli olarak size bu konuda yardımcı olmak üzere tasarlanmadım" dedi 🙂 İkinci denemede çok şık bir görsel üretti. Ama ODTÜ şehrin doğusunda (gerçekte güneybatıda), Gençlik Parkı iki kez yazılmış, Hacettepe'nin aralarında yaklaşık 10 km olan Sıhhiye ve Beytepe yerleşkeleri tek bir poligona dönüşmüş. 🔸 Claude: Daha sade, ama gerçek OpenStreetMap verisini indirip işledi: 113 yurt, 22 kampüs alanı, sokak ağı üzerinde en kısa yol analizi. İki modelin rakamları (%62, %42, 14 dk, 16 dk) ikna edici görünüyor, ama hiçbir veriye dayanmıyor. Gerçek veriyle çıkan bulgu ise beklemediğim bir şeydi: OSM'deki 113 yurdun 65'i zaten kampüslerin içinde. Kampüs dışındaki 48 yurdun %46'sı en yakın kampüse 10 dakikada ulaşıyor; ortanca süre 12 dakika. Bugünün dersi: Yapay zekâ bir haritayı çizebilir. Doğru olup olmadığını anlamak için hâlâ haritayı bilen birine ihtiyaç var. Sizce hangisi daha değerli: güzel olan mı, doğru olan mı? 📊 Veri: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL), Geofabrik, 1 Kasım 2026 #30DayMapChallenge #GIS #CBS #YapayZeka #AI #PromptEngineering #ChatGPT #Gemini #Claude #OpenStreetMap #Ankara

Kâğıt üzerinde %100 kent. 2012'de 6360 sayılı Kanun'la büyükşehir sınırları il mülki sınırlarına genişledi; büyükşehirlerdeki köyler mahalleye dönüştü. O günden beri İstanbul, Ankara ve İzmir'in her karış toprağı yasal olarak "kent". Peki gerçekte? Her ili 1 km × 1 km'lik hücrelere böldüm ve hücreleri OpenStreetMap'teki binaların kapladığı alana göre sınıfladım. Videoda il önce tamamen kiremit renginde, yani yasal olarak kent; sonra her hücre gerçek kimliğine dönüyor. 🔸 İstanbul: ilin %17'si kentsel doku, ama binaların %92'si orada 🔸 İzmir: %5 kentsel, %84'ü kırsal ya da açık alan 🔸 Ankara: yalnızca %2 kentsel; ilin %94'ü kırsal ya da açık alan Yani bu üç "kent"in büyük kısmı hâlâ tarla, orman, mera ve köy. Bu farkı yasa koyucu da gördü: 2021'de 5216 sayılı Kanun'a eklenen bir maddeyle "kırsal mahalle" statüsü getirildi. 📐 Yöntem: 1 km'lik hücrede bina taban alanı oranı ≥%15 kent çekirdeği, %5–15 kentsel/banliyö, %0,3–5 kırsal yerleşim, altı kırsal/açık alan. ⚠️ Not: OSM'de kırsal bölgelerdeki binalar eksik haritalanmış olabilir; kırsal yerleşim payı gerçekte biraz daha yüksek olabilir. 📊 Veri: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL), Geofabrik, 1 Kasım 2026 · İl/ilçe sınırları: geoBoundaries 🛠️ Araç: Python (pyosmium, geopandas, rasterio, numpy, PIL, ffmpeg) · Her il kendi TUREF/TM diliminde Sizce büyükşehir sınırı il sınırı olmalı mı? #30DayMapChallenge #GIS #CBS #UrbanRural #Büyükşehir #ŞehirPlanlama #Python #OpenStreetMap #İstanbul #Ankara #İzmir

Şehirlerimizde park var, ama hepsi birer ada. Ya o adaları birbirine bağlasaydık? İstanbul, Ankara ve İzmir'de otoparkların en yoğun olduğu kentsel dokulardan birer kesit aldım: Esenler, Çankaya ve Bornova çevresi. Ütopya beş adımda kuruluyor: 1️⃣ Bugünkü parklar 2️⃣ Yüzey otoparkları 3️⃣ Otoparklar parka dönüşüyor 4️⃣ Birbirine 50 metreden yakın yeşiller tek bir adaya kaynaşıyor 5️⃣ Büyük yeşil adalar, fosforlu kalemle çizilmiş öneri koridorlarla birbirine bağlanıyor Her bağlantı koridor sayılmadı. Bir koridorun mantıklı olması için: • iki ucunda da en az 0,5 hektarlık bir yeşil alan olmalı, • sokaklar üzerinden 600 metreyi (≈7–8 dakika yürüme) geçmemeli, • kuş uçuşu mesafenin 1,4 katından fazla dolanmamalı. 🔸 Esenler: 18 koridor, 5,5 km. 32 büyük yeşil ada 14 ağa bağlanıyor; en büyük bağlı yeşil ağ 5,9 ha'dan 18,3 ha'ya çıkıyor 🔸 Çankaya: 23 koridor, 6,4 km. En büyük ağ 21,9 ha'dan 54,3 ha'ya 🔸 Bornova: 21 koridor, 3,8 km. 5,1 ha'dan 12,0 ha'ya. Buradaki büyük parklar birbirinden uzak: koridordan önce yeni parklara ihtiyaç var Rotalar sokak ağı üzerinde geçiyor ve ana caddelerden kaçınıyor; yani bunlar parktan parka gölgeli, sakin yürüyüş güzergâhları için öneriler. 📐 Yöntem: morfolojik kapama (25 m), ağ üzerinde Dijkstra (ana cadde maliyeti ×3), adaylardan minimum yayılan orman + 300 m altı ek bağlantılar. 📊 Veri: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL), Geofabrik, 1 Kasım 2026 · İl/ilçe sınırları: geoBoundaries 🛠️ Araç: Python (pyosmium, geopandas, shapely, networkx, PIL, ffmpeg) · Her il kendi TUREF/TM diliminde Sizin mahallenizde hangi iki park birbirine bağlanmalı? #30DayMapChallenge #GIS #CBS #Utopia #GreenInfrastructure #YeşilKoridor #ŞehirPlanlama #UrbanPlanning #Python #NetworkAnalysis #OpenStreetMap