Hồi tiểu học, có một cậu bé được giao đề bài: “Hãy tả con vật em đang nuôi.”
Cậu hí hửng về nhà và bắt được… một con rận. Cậu quan sát rất kỹ, rồi viết một bài văn thật chi tiết về con rận.
Hôm sau cô giáo không hài lòng và yêu cầu làm lại, lần này đề là: “Hãy tả con chó.”
Cậu viết:
“Nhà em có một con chó. Con chó có nhiều lông. Mà đã nhiều lông thì chắc chắn có rận. Sau đây em xin tả con rận…”
Cô tức giận, bắt làm lại với đề: “Hãy tả con cá.”
Cậu viết:
“Nhà em có một con cá sống dưới nước nên không có lông. Nhưng nếu nó sống trên cạn thì chắc chắn có lông. Mà đã có lông thì sẽ có rận. Sau đây em xin tả con rận…”
Dù đề bài là gì, cậu cũng tìm cách quay về… con rận.
Nếu nhìn câu chuyện “con rận” bằng con mắt của một bậc thầy truyền thông, bạn sẽ thấy đây không phải là chuyện trẻ con. Đây là một chiến lược nội dung cực kỳ sắc bén: chiến lược móc nối.
Tí không quan tâm đề bài là con chó, con cá hay cô bạn cùng bàn. Cậu chỉ quan tâm một điều: làm sao để quay về “con rận”. Đó là chủ đề lõi. Đó là thứ cậu muốn người khác nhớ.
Trong xây kênh, “con rận” chính là chủ đề cốt lõi của bạn. Là thứ bạn muốn bán. Là chuyên môn bạn muốn được công nhận. Là tài sản bạn đang xây.
Trend chỉ là cái cớ.
Người sáng tạo thông minh không chạy theo trend để tiêu thụ. Họ dùng trend để dẫn đường.
Trend mềm và trend cứng là gì?
Trend mềm là những câu chuyện xã hội đang được bàn tán và xuất hiện ngẫu nhiên: mẹ chồng – nàng dâu, drama gia đình, câu chuyện ở cữ, một clip gây tranh cãi… Nó có cảm xúc, có tranh luận, có sự đồng cảm.
Trend cứng là những sự kiện lớn có tính chu kỳ lặp lại, cố định hoặc quy mô quốc gia: Tết, World Cup, Quốc tế phụ nữ, khai giảng, Black Friday… Nó có dòng tiền, có nhu cầu mua sắm, có hành vi tiêu dùng rõ ràng.
Sai lầm của 80% người làm nội dung là gì?
Họ lao vào trend như người tiêu thụ. Họ nói về mẹ chồng vì đang hot. Họ nói về Tết vì đang gần Tết. Họ đăng cho có tương tác.
Nhưng họ không có “con rận” của mình.
Còn người sáng tạo có tư duy chiến lược thì sao?
Họ nhìn trend và tự hỏi: Làm sao để móc nối nó về chủ đề lõi của mình?
Ví dụ 1: Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe
Trend mềm: Câu chuyện nàng dâu bị stress vì áp lực gia đình.
Người tiêu thụ sẽ bàn luận đúng – sai.
Người sáng tạo sẽ nói:
“Áp lực sau sinh không chỉ đến từ hormone, mà từ môi trường. Nếu không chăm sóc sức khỏe tinh thần đúng cách, 3 tháng đầu có thể là khủng hoảng.”
Từ đó dẫn sang:
– Giấc ngủ
– Dinh dưỡng
– Bổ sung vi chất
– Sản phẩm hỗ trợ phục hồi
Trend chỉ là cửa vào. Chủ đề sức khỏe mới là đích đến.
Ví dụ 2: Lĩnh vực bất động sản
Trend cứng: Tết đang tới.
Người tiêu thụ đăng ảnh đào mai.
Người làm chiến lược nói:
“Tết là thời điểm nhiều người tiêu tiền, nhưng người giàu lại mua tài sản.”
Rồi phân tích:
– Sau Tết là chu kỳ giảm giá
– Tâm lý bán gấp cuối năm
– Dòng tiền thưởng Tết
– Kế hoạch đầu tư đầu năm
Trend Tết trở thành cầu nối để nói về đầu tư.
Ví dụ 3: Lĩnh vực hôn nhân gia đình
Trend mềm: Mâu thuẫn mẹ chồng – nàng dâu.
Người tiêu thụ tranh cãi.
Người xây kênh nói:
“Vấn đề không phải mẹ chồng hay nàng dâu. Vấn đề là thiếu kỹ năng giao tiếp và thiết lập ranh giới.”
Từ đó dẫn sang:
– Kỹ năng nói không
– Xây dựng gia đình riêng
– Tư duy làm dâu thời hiện đại
– Khóa học, dịch vụ tư vấn
Đó chính là tư duy con rận.
Không phải bám trend để nổi.
Mà bám trend để kéo người ta về lãnh địa của mình.
Sắp tới là trend cứng cực lớn: Tết.
Hầu hết mọi người sẽ:
– Chúc Tết
– Review bánh chưng
– Kể chuyện họp lớp
– Đếm tiền lì xì
Nhưng người xây kênh có chiến lược sẽ hỏi:
Tết liên quan gì đến chủ đề của tôi?
Nếu bạn dạy hôn nhân gia đình:
“Tết là mùa phát sinh những mối quan hệ gia đình. Nếu không biết tận dụng, bạn mất 30% cơ hội tăng trưởng cả năm.”
Nếu bạn bán yến sào:
“Tết không chỉ là quà. Đó là cách con cái thể hiện trách nhiệm với cha mẹ.”
Nếu bạn làm tài chính:
“Sau Tết là lúc 70% người rơi vào khủng hoảng dòng tiền.”
Trend cứng giúp bạn có sự chú ý.
Con rận của bạn giúp bạn có chuyển đổi.
Đừng nhầm lẫn giữa viral và tài sản.
Viral là sóng.
Chủ đề lõi là bến cảng.
Nếu mỗi video bạn làm đều quay về một trục cố định, 6 tháng sau khán giả sẽ biết bạn là ai, làm gì, và vì sao họ nên tin bạn.
Còn nếu mỗi trend bạn chạy theo lại đổi một chủ đề, bạn chỉ đang xây kênh cho nền tảng, không phải cho mình.
Người sáng tạo dùng trend để dẫn dắt.
Người tiêu thụ dùng trend để cãi nhau.
Câu chuyện con rận dạy ta một điều rất sâu sắc:
Bạn có thể nói về bất kỳ điều gì.
Nhưng cuối cùng, hãy luôn quay về điều bạn muốn xây.
Trend sẽ thay đổi.
Tết năm nay rồi cũng qua.
Drama hôm nay rồi cũng lắng xuống.
Nhưng nếu bạn có “con rận” của riêng mình, bạn sẽ không bao giờ hết ý tưởng.
Và quan trọng hơn, bạn sẽ không bao giờ mất phương hướng.
Đó mới là tư duy của người xây kênh để kiếm tiền, không phải xây kênh cho vui.
Đào Quang Trung